Het is helder dat de sector sociale veiligheid als een cruciaal onderwerp ziet en we hebben besloten dit thema uit te werken in een gezamenlijke aanpak. Dit wordt mede ingegeven door de aandacht die er in de afgelopen periode is geweest voor verschillende kwesties rond sociale veiligheid. In dat kader zijn er onderzoeken uitgevoerd, gesprekken gevoerd, consequenties getrokken en zijn bij verschillende kunstopleidingen beleid en procedures opnieuw tegen het licht gehouden. De sector kijkt kritisch naar zichzelf en gaat daar waar nodig stappen zetten. Dit statement en de daarbij horende “contouren code sociale veiligheid” vormt de volgende stap in dat proces, een gezamenlijke stap die we als sector zetten. Als sector kunstonderwijs willen wij gezamenlijk een helder signaal afgeven; een signaal dat laat zien dat de sector ervan doordrongen is, dat sociale veiligheid niet incidenteel, maar structureel aandacht heeft en behoeft. En dat sociale veiligheid uit diverse facetten bestaat en daarmee een integraal onderdeel van onze organisaties en van de dialoog vormt. In aanvulling op de bestaande aanpak binnen de verschillende kunstopleidingen wordt er daarom nu een vervolgstap gezet waarin gezamenlijk wordt opgetrokken. In het kunstonderwijs moet iedereen in een goede en professionele sfeer, die veilig en transparant is, kunnen werken en studeren, zowel in onderwijs als in onderzoek. Het is glashelder dat ongewenst gedrag, zoals pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie, agressie, geweld en andere vormen van grensoverschrijdend gedrag, onacceptabel is en moet worden voorkomen. Het kunstonderwijs werkt, naast preventie, aan andere doelen die bijdragen aan het versterken van een gezonde en respectvolle cultuur binnen de kunstopleidingen. Belangrijke pijlers zijn dat elk signaal wordt opgevolgd en dat er nooit wordt weggekeken, maar altijd actie wordt ondernomen. Verder is het van doorslaggevend belang dat studenten en medewerkers elkaar kunnen en durven aanspreken op gedrag. Een voorwaarde is ook dat er daarnaast heldere plekken zijn om klachten en bezwaren kenbaar te maken. Het kunstonderwijs is een vorm van onderwijs waarbij niet alleen de vakinhoudelijke ontwikkeling centraal staat, maar ook de persoonlijke ontwikkeling. Hierbij speelt fysieke en mentale nabijheid een grote rol. Dit is zowel een grote kwaliteit van het kunstonderwijs als ook een kwetsbaarheid waar wij ons als sector bewust van zijn. Er zijn relatief veel individuele onderwijsvormen en er is een intensieve samenwerking tussen student en docent en tussen studenten onderling. Dit maakt het des te meer noodzakelijk om aandacht te hebben voor sociale veiligheid. Deze aandacht dient vorm te krijgen op diverse vlakken. Zo dient er zeer bewust omgegaan te worden met didactiek en onderwijs- en beoordelingsvormen. Een sociaal en duurzaam personeelsbeleid biedt daarnaast een belangrijke basis voor docenten om vanuit vertrouwen nadrukkelijk aandacht te kunnen hebben voor de wijze waarop zij met studenten communiceren. Ten aanzien van de wijze waarop binnen een instelling met elkaar wordt gecommuniceerd en omgegaan dienen heldere kaders te worden gesteld. Kennis over diversiteit en inclusie levert inzicht in aspecten van sociale veiligheid. En verder dienen uiteraard binnen de organisatie de structuren aanwezig te zijn waarbinnen melding gemaakt kan worden van eventuele ongewenste ervaringen. Vertrouwenspersonen en de klachtenprocedure spelen hierin een belangrijke rol, maar ook het actief en met regelmaat in beeld blijven brengen van mogelijke risico’s op het vlak van sociale veiligheid en van de ervaren sociale veiligheid door studenten en docenten zijn essentieel. Het kunstonderwijs heeft zich als sector verenigd om de facetten van sociale veiligheid te benoemen in een Code Sociale Veiligheid. Alle kunstopleidingen verbinden zich eraan om uiterlijk vanaf 1 september 2021 op hun eigen website te publiceren hoe zij invulling geven aan deze facetten. Daarnaast is er tussen de kunstopleidingen een samenwerkingsverband opgezet dat gericht is op het delen van kennis en ervaringen ten aanzien van de verschillende facetten van sociale veiligheid en op het instellen van een landelijke “ombudsfunctie” op het terrein van sociale veiligheid in het kunstonderwijs. 20 mei 2021 Colleges van Bestuur van Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten ArtEZ University of the Arts Avans Hogeschool Codarts Rotterdam Design Academy Eindhoven Fontys Hogescholen Gerrit Rietveld Academie Hanzehogeschool Groningen Hogeschool der Kunsten Den Haag Hogeschool Inholland Hogeschool Rotterdam Hogeschool voor de Kunsten Utrecht Zuyd Hogeschool 1) Zie pagina 3 van de sectoragenda: “De afgelopen jaren zijn in verschillende disciplines protocollen en gedragscodes ontwikkeld rondom veiligheid en welzijn. Deze kunnen nog beter op elkaar worden aangesloten en moeten nog meer bekendheid krijgen bij eenieder binnen het kunstonderwijs.”
De drie jonge dansers hebben afgelopen zaterdag (10 april) in Den Haag auditie gedaan voor een beurs van Stichting Dansersfonds ’97. Ze zijn nu niet alleen een hele ervaring rijker, maar ieder ook maar liefst € 2.000, zo kregen ze vanmiddag (13 april) te horen. Dat mooie bedrag kunnen ze besteden aan hun verdere dansopleiding, bijvoorbeeld het volgen van een zomercursus in het buitenland. En daar zijn ze superblij mee!
Charlotte Veenstra (23) uit Tiel zit in het eerste jaar van de opleiding Docent Dans en studeert daarnaast ‘Gezondheid en leven’ aan de Vrije Universiteit. Ze behaalde onlangs haar bachelor Geneeskunde. Naast haar studie werkt ze op een Corona cohortafdeling. ‘Ik hou van dansen en ben heel blij dat ik op Codarts begonnen ben.’ Waarom heb je voor Codarts Docent Dans gekozen? ‘Ik heb altijd al iets met dans willen doen. Vanaf mijn zesde jaar zat ik op ballet en wilde ik prima ballerina worden. In de vijfde klas van de middelbare school heb ik de Schakelklas gedaan bij Codarts, dat was superleuk! Toch ben ik eerst naar de universiteit gegaan en had dans helemaal losgelaten. Maar het begon te knagen en uiteindelijk heb ik vorig jaar auditie gedaan. Codarts is een hele technische school en dat spreekt mij aan. Ik heb veel liefde voor ballet, maar ik haal nu ook veel plezier uit moderne dans.’ Je combineert meerdere studies. Hoe gaat dat in de praktijk? ‘De afgelopen drie jaar heb ik twee studies gedaan: bachelor Geneeskunde en Gezondheid en leven. De bachelor Geneeskunde heb ik ‘in the pocket’. Veel is online, maar Codarts valt onder praktijkonderwijs, dus dansen kan gelukkig wel. Ik sta om 6.00 uur op en in de trein kijk ik vaak een online college. Dan volg ik mijn dag op Codarts. Rond 18.00 reis ik terug en ben dan om 20.15 uur thuis. Nu woon ik nog bij mijn ouders in Tiel, maar eind dit jaar wil ik op kamers gaan wonen.’ Hoe vind je studeren in deze corona-tijd? ‘Ik heb er nog niet zoveel last van. De danslessen op Codarts gaan gewoon door en veel is via Zoom thuis. Voor mij is dat juist wel prettig. Ook vind ik het fijn om thuis te dansen en dingen uit te proberen, zonder grote spiegels zoals in de dansstudio. Het ruimtegebrek is natuurlijk wel onhandig, zoals een solo maken op een paar vierkante meter. Het is dan enorm wennen als we op school met moderne dans ineens grote passen kunnen maken!’ Je werkt naast je studies op de corona cohortafdeling in Nieuwegein. Wat doe je daar precies? ‘Sinds vorig jaar mei werk ik op een Corona cohortafdeling, een apart gedeelte in het ziekenhuis voor besmette patiënten. Goed beschermd en ingepakt controleer ik voornamelijk de bloeddruk en het zuurstofgehalte. Deze mensen zijn echt heel ziek, hebben soms wel 40,5 graden koorts en hebben het vaak heel benauwd. Het valt mij op dat de patiënten steeds jonger worden: er komen meer ‘gezonde’ zestigers. Dat kunnen onze ouders zijn. Ik heb het gevoel dat veel van mijn leeftijdsgenoten denken: dit overkomt mij niet. Dat baart mij wel zorgen. Het beste is om iedereen te zien als: potentieel besmet. Dan hou je wel afstand.’ Wat is je toekomstdroom? ‘Ik heb nog geen idee. Als ik maar doe waar ik gelukkig van word, dan komt er vanzelf een baan op mijn pad die bij mij past. Ik denk wel aan een combinatie van danslessen geven en arts zijn. Misschien bij het Medisch Centrum voor Dansers & Musici in Den Haag. Voorlopig is het nog veel studeren en gelukkig ook veel dansen.’
Docenten krijgen het gevoel dat ze op eieren lopen en uit angst voor bedreigingen niet meer durven te zeggen of laten zien wat ze willen zeggen of laten zien. Dergelijke zelfcensuur hoort niet thuis in het onderwijs, maar is er wel, steeds vaker. De lijst van ‘gevoeligheden’ in de klas wordt groter, net als het aantal ‘meekijkers’ van buiten de klas. Daarbij gaat het niet alleen om een onderwerp als cartoons. Als Rotterdamse onderwijsinstellingen vinden we dat alles getoond en gezegd mag worden, ingebed in de pedagogische en didactische visie van de onderwijsinstelling of opleiding. Voor de goede orde: niet alles moet getoond worden, alles mag getoond worden. Docenten hebben, in de context van het pedagogisch-didactisch ontwerp van hun opleiding, de vrijheid hun lessen naar eigen inzicht in te richten. Zonder censuur. Niet om te provoceren. Niet om een politiek statement te maken. Maar wel om jonge mensen te leren de complexe wereld van nu te duiden. Van elkaar leren Het onderwijs moet een veilige plek zijn waar we in alle vrijheid van elkaar kunnen leren. Een school is de ideale plek om je in een ander te verplaatsen, waar ruimte is voor ieders mening en om iemand anders zijn of haar denkbeelden te respecteren. Alleen in zo’n veilige omgeving kunnen studenten, docenten en andere medewerkers zich volledig ontplooien en hun talenten ontwikkelen. Het onderwijs is tenslotte de plek waar we oefenen voor de samenleving, een kraamkamer van onze democratie en rechtsstaat, waar ruimte is voor verschil én dialogen over welk onderwerp dan ook. Puur om elkaar beter te leren begrijpen. We hoeven het niet met elkaar eens te zijn, het kan en zal schuren maar (dreigen met) geweld mag daar nooit het gevolg van zijn. Ook als die beelden of opvattingen schuren. Laat dit ook een oproep zijn aan alle mensen rondom onze leerlingen en studenten. Gun jonge mensen hun onderwijs. We vullen dat in Rotterdam in op een inclusieve manier. Daarom hebben we de afgelopen jaren activiteiten opgezet die gericht zijn op een veilige werkomgeving, respectvol feedback geven, het voorkomen van discriminatie en gevoelige onderwerpen bespreken. Uit het oogpunt van kansengelijkheid is hierbij de aandacht voor studenten in een minderheidspositie essentieel, op alle vlakken. Manifest Eerder dit jaar stelden we het manifest ‘Scholen: dé oefenplaats voor burgerschap’ op. Een belangrijke afspraak in het manifest – dat wordt onderschreven door de gemeente Rotterdam – is dat leraren door hun schoolbestuur worden gesteund als zij met leerlingen of studenten oefenen. Ook bereiden we aanstaande leraren voor op deze rol in onze opleidingen en kunnen leraren (bij)scholing krijgen als zij zich niet goed genoeg in staat voelen om bijvoorbeeld gevoelige discussies te leiden of leerlingen uit te dagen hun mening te geven. We staan achter onze docenten Daarom willen we nog eens extra onderstrepen dat we samen achter onze docenten staan. Dat verdienen onze leerkrachten. Dat verdient ons onderwijs. Dat verdient onze maatschappij. Wij zijn hierop aanspreekbaar. Het Rotterdamse Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs Hoger beroepsonderwijs Wetenschappelijk onderwijs
De middelen worden ingezet om in deze roerige tijden de sterke positie van Codarts op het gebied van praktijkgericht onderzoek binnen de podiumkunsten te continueren. Dit is een uitdaging, omdat door de pandemie het praktijkgericht onderzoek onder druk staat. Huidige onderzoeksprojecten lopen vertraging op en het blijkt lastiger om nieuwe onderzoekstrajecten op te starten, doordat samenwerkingspartners prioriteit geven aan andere, corona-gerelateerde activiteiten. Codarts gaat de onderzoeksfinanciering besteden aan RASL-activiteiten, het oprichten van een nieuw onderzoekslab bij Het Nederlands Danstheater en het opstellen van een nieuwe onderzoeksaanvraag.
De opleiding scoorde maar liefst 95 punten. Codarts Dans wordt vergezeld door de dansopleidingen van Hanze en ArtEZ. De dansopleiding van Codarts – in 1931 opgericht door Corrie Hartong en Gertrud Leistikow – heeft zich ontwikkeld tot één van de meest vooraanstaande instituten voor eigentijdse dans in Europa. Naast de vaste docenten zijn er altijd dansprofessionals uit binnen- en buitenland aan het werk, als gastdocent of choreograaf. De Keuzegids is een onafhankelijke consumentengids die de kwaliteit van alle opleidingen beoordeelt en vergelijkt. De gids wordt uitgegeven door het Centrum Hoger Onderwijs Informatie (C.H.O.I). De beoordeling van de Keuzegids is gebaseerd op studentenoordelen (NSE 2018), studiesuccescijfers (Vereniging Hogescholen) en arbeidsmarktcijfers (Researchcentrum voor Onderzoek en Arbeidsmarkt). Opleidingen die 75 punten of hoger scoren mogen zich topopleiding noemen. Bron: www.keuzegids.nl. Beste studies 2020 In het Elsevier onderzoek ‘Beste studies 2020’ staat Codarts op de 1e plaats op de ranglijst van ‘Hogescholen voor kunst’. Opleidingen die de laatste drie van de onderzochte jaren bovengemiddeld scoorden, krijgen een gouden medaille als zij in die jaren ook tot de beste van hun sector behoorden. Elsevier baseert zich op onderdelen van de Nationale Studenten Enquête en kijkt naar de percentages (zeer) tevreden studenten. Bron: www.ewmagazine.nl .
