Vandaag zijn ze beiden docent bij Global Musics. Lilian geeft Braziliaanse zang bij Caribbean and South American Music. Mutlu doceert Anatolische en Koerdische tradities bij Maqam and Modal Cultures along the Silk Roads. Hoe zij muziek van thuis hebben meegekregen, zie je terug in hoe ze hun lessen vormgeven. Muziek leer je niet aan de hand van regels maar door haar te ervaren, te leven – daar zijn beiden van overtuigd. En daarbij is één ding onmisbaar: het verhaal.

"Als je wilt dat een student een diepe verbinding met de muziek voelt, moet je altijd het verhaal vertellen", legt Mutlu uit. "Wie heeft het geschreven? En vooral: waarom?" Lilian geeft een concreet voorbeeld: in sommige Braziliaanse tradities klinkt een melodie vrolijk, terwijl de tekst over verlies of de dood gaat. “Dan zing je haar met een grote glimlach, terwijl je eigenlijk over iets verdrietigs zingt.”

Muziek puur vanuit gevoel
Precies die combinatie - verhaal en context - staat centraal in het vernieuwde curriculum van Global Musics. Toen Lilian en Mutlu vijftien jaar geleden bij Codarts begonnen, was dat nog niet vanzelfsprekend.

“We moeten niet vergeten dat we in Europa zijn”, zegt Lilian. “Hier gelden bepaalde standaarden. Veel dingen moeten gemeten worden: noten, ritme, techniek.” Maar de behoefte om muziek te maken en te voelen kun je niet meten. “Dat zit in je hart." Mutlu kent dat van dichtbij. Zijn vader kan niet goed lezen of schrijven, maar maakt muziek puur vanuit gevoel. “Hij weet niets van noten of bladmuziek, maar hij speelt, zingt en stemt de bağlama als de beste.”

Muziek maken mét mensen
"In Brazilië is performance geen bewijs van wat je hebt geleerd”, gaat Lilian verder. “Je performt omdat het je leven is - wie je bent. Je bevestigt je identiteit ermee. En die performance nodigt de ander uit om mee te doen.” Ze noemt de roda de samba als voorbeeld. In deze traditionele samenzang is er geen podium. Mensen zingen en spelen rond een grote tafel en iedereen doet mee. “Zo stond ik eens naast een vrouw die heel vals schreeuwde in mijn oor. Maar we zongen samen en dat was het mooiste.” Als die ervaring binnen vaste kaders moet passen, verandert er iets. “Dan overheerst het oordeel. En dan verlies je de spontaniteit en het plezier.” 

Luisteren, niet lezen
Mutlu herkent de spanning die vaste kaders kunnen geven. Voor hem namen ze de vorm aan van de partituur. Traditionele muziek uitleggen via een geschreven notenblad bleek niet te werken. “Een partituur kan de kleine nuances van deze muziek niet vastleggen”, zegt hij. “Zoals ornamenten of glissando's - vloeiende overgangen tussen noten. Die moet je horen, niet lezen." Dus besloot hij het anders te doen: eerst luisteren, dan herhalen. Zonder partituur.

Hij herinnert zich het moment dat hij die voor het eerst achterwege liet in zijn les. "Vandaag geen partituur”, zei hij tegen zijn student. “Ik speel, geef de maatsoort, jij luistert en herhaalt. Verder niets.” Het werkte. Ze speelden een heel stuk door in één les, iets wat normaal niet lukte. "Zo moeten we doorgaan”, zei de student.

Muziek in je huid
Ook Lilian ontwikkelde haar eigen aanpak. Lang voordat het curriculum veranderde, zocht ze voor elke stijl die ze behandelde de geschiedenis en context erbij en maakte die toegankelijk met tekst, vertaling en video. Haar doel: studenten zo diep in de muziek te betrekken dat ze haar van buiten en van binnen leren kennen. “Je laat het pas los als je voelt dat het in je huid is gekomen.” 

Wat er verandert als je het begrijpt
Wat jarenlang aan de randen van World Music bestond, staat nu centraal in Global Musics. En beide docenten zijn ervan overtuigd: het is uniek. "Om een student zo te laten leren, met dit niveau van verdieping en informatie – dat heb ik nergens anders gezien”, zegt Lilian. “Ook niet in Anatolië”, voegt Mutlu toe. “Daar hebben ze de culturele kennis wel, maar zetten die niet in.” 

Global Musics maakt een fundamenteel verschil bij studenten, gelooft hij. "Je ziet aan hun gezicht dat ze denken: ja! Het lukt me om deze muziek echt te spelen." Lilian vult aan: “Bij een opleiding als deze word je van alle kanten uitgedaagd. Je komt oog in oog met de wereld en dat zijn meerdere werelden. Maar als je bereid bent om veel te leren - niet alleen de muziek, maar alles erachter - kun je enorm groeien. Dan word je nog beter dan wij. En dat vind ik het mooiste om te zien."