Nieuwe fagotdocenten

Een interview uit Codarts Magazine – winter 2009/2010

Ze zijn geboren in hetzelfde jaar, speelden fagot in dezelfde jeugdorkesten, vervullen nu beiden de rol van aanvoerder in het Rotterdams Philharmonisch Orkest en zijn sinds dit schooljaar gezamenlijk aangesteld als fagotdocent aan de Rotterdam Classical Music Academy van het Rotterdams Conservatorium.

Maar daar houden de parallellen tussen Bram van Sambeek en Pieter Nuytten wel op. ‘Bram was bijvoorbeeld al heel jong een goede fagottist,’ vertelt de Vlaming Pieter Nuytten (Gent, 1980). ‘Hij begon op zijn tiende al te spelen. Ik begon pas op mijn vijftiende. Ik heb wel in dezelfde jeugdorkesten gespeeld als hij, maar dan steeds een paar jaar later.’

Ook werd Bram van Sambeek (Groningen, 1980) al jong aangenomen bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Hij was 21. ‘Al vrij snel na mijn aantreden werd ik benaderd om les te komen geven op het conservatorium,’ vertelt hij. ‘Ik was toen misschien een goede speler, maar ik wist nog niet of ik de verantwoordelijkheid aankon.’ Hij besloot te wachten. ‘Na zes jaar in de Nederlandse muziekwereld te hebben rondgelopen sta ik sterker in mijn schoenen. Met die ervaring is het nu geloofwaardiger om les te geven. Bovendien heb ik gemerkt dat je er in de muziek helemaal voor moet gaan. Dat vertaalt zich ook naar de verantwoordelijkheid die je hebt naar je leerlingen toe. Nu wil ik die wel aan.’

Van Sambeek nam de baan aan, op voorwaarde dat hij die kon delen. Zo verscheen Pieter Nuytten ten tonele, die al les gaf op twee muziekscholen en juist daarvoor was aangesteld als docent op het conservatorium van Maastricht: ook een verschil tussen Nuytten en Van Sambeek, voor wie dit een eerste didactische baan is. Van Sambeek: ‘Voor mij is dit het juiste moment. Ik heb net de Nederlandse Muziekprijsstudie afgerond, een prijs voor musici die zich sterk ontwikkeld hebben de afgelopen tijd. Hij markeert voor mij het einde van een fase.’

Beide musici lopen over van ideeën en enthousiasme. Nuytten: ‘De conservatoriumtijd is een heel belangrijke. Het is één van de momenten in je leven dat er fundamenteel iets kan veranderen. De relatie met je docent is daarbij heel belangrijk. De docent kan een onwijze dynamiek creëren bij de student. Een echt verschil maken.’

Van één van zijn eigen docenten, Georg Klütsch, leerde Nuytten hoe belangrijk het is studenten klaar te stomen voor audities. ‘Hij was daarin een van de meest succesvolle van Duitsland. De essentie van zijn job was om mensen af te leveren aan orkesten.’ Nuytten ziet ook een belangrijke rol voor het leren van het rauwe ambacht. ‘Ik denk dat 95 procent van het fagotspelen techniek is, en vijf procent persoonlijkheid. Onder techniek versta ik ook dingen als toonkwaliteit, ademsteun, wendbaarheid en intonatie. Als fagottist heb je soms maar een enkele lange noot, daarvoor moet je wel over de basis beschikken, plus daarbovenop wat extra’s. De hele groten kunnen met één lijn iets heel moois neerzetten.’

Ook Van Sambeek neemt zijn opgedane didactische kennis mee in zijn nieuwe baan. ‘De afgelopen jaren heb ik veel docenten geobserveerd, zoals Ole Kristian Dahl en Sergio Azzolini. Met het oog op het lesgeven ben ik vanuit een heel ander perspectief les gaan nemen.’ Hij kwam tot een ironische conclusie: ‘Ik heb gezien hoe slecht ik als leerling ben geweest.’ Hij lacht. ‘Ik stond vaak niet open voor wat men me probeerde bij te brengen, bang om te verliezen wat ik al kon. Maar soms moet je je gewoon overgeven.’

Ook leerde hij van Dahl praktische, universeel inzetbare tips. ‘Bijvoorbeeld als je het riet – dus de meeste weerstand – uit je fagot haalt en heel hard door je instrument blaast, dan krijg je het gevoel welke kracht je moet gebruiken bij het spelen, en wat voor gevoel daarbij hoort. Met die ene truc krijg je je luchtsnelheid in één keer goed. Het is niet te doen om zoiets uit te leggen in woorden.’

De samenwerking met Nuytten vindt Van Sambeek een heel gezonde. ‘Het is goed om twee geluiden te laten horen. Ik ben heel intuïtief en hij heeft juist veel structuur en leservaring. We hebben een andere benadering, maar dezelfde smaak. We vullen elkaar goed aan.’

/////

Bram van Sambeek

Bram van Sambeek (1980) is solofagottist bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest, een positie die hij sinds 2002 vervult. Met zijn spel maakte hij grote indruk op publiek en pers in binnen- en buitenland: "Gorgeous bassoon-solo in Ravels Alborada del Gracioso", prees The Guardian in 2003, en in 2005 schreef De Volkskrant: "Vooral fagottist Bram van Sambeek en hoboïst Alexei Ogrintchouk trokken de aandacht met spel van solistische klasse." Als freelancer speelde hij bij orkesten als het Koninklijk Concertgebouw Orkest, het Mahler Chamber Orchestra en het Orchestre de la Suisse Romande. Hij is regelmatig te gast als solo fagottist bij het beroemde London Symphony Orchestra.
In september 2009 won Bram de Nederlandse Muziekprijs. De Nederlandse Muziekprijs is de hoogste onderscheiding die door de Nederlandse overheid aan jonge getalenteerde musici wordt toegekend. De organisatie van de prijs is in handen van het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten.
Zie ook www.bramvansambeek.com.

Pieter Nuytten

Pieter Nuytten (1980) studeerde fagot aan de conservatoria van Antwerpen, Keulen en Basel bij Francis Pollet, Danny d’Haene (contrafagot), Prof. Georg Klütsch en Sergio Azzolini.

Hij deed orkestervaring op in het Nationaal Jeugdorkest van Nederland, het European Union Youth Orchestra, het Pacific Music Festival Orchestra (Japan) en het Gustav Mahler Jugendorchester. Hij speelde o.a. onder Claudio Abbado, Bernard Haitink en Ivan Fischer.

Pieter deed in 2004 een trial voor Associated Principal Bassoon bij het Royal Scottish National Orchestra te Glasgow, was vervolgens van 2005 tot 2007 ‘basson solo’ bij het orkest van de Opera de Rouen - Haute Normandie en is sinds oktober 2007 solofagottist  bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Als gast speelt Pieter regelmatig bij andere orkesten waaronder het Rundfunk Sinfonieorchester Berlin en het Koninklijk Concertgebouworkest Amsterdam.

Kamermuziek speelde hij met artiesten als o.a. Andras Adorjan, Laura Mikkola, Igor Roma, Nicholas Daniel, Jonathan Kelly, Zvi Meniker, Marija Pavlovic, Priya Mitchell, Vladimir Mendelssohn en Jean-Claude Vanden Eynden. Pieter is regelmatig te gast bij ensembles als Oxalys, I Solisti del Vento en het Asko en Schoenbergensemble.

Pieter maakte in 2001 zijn debuut als solist in de Sinfonia Concertante van Mozart in Bozar in Brussel. Sindsdien speelde hij het Strathclyde Concerto nr. 8  van Peter Maxwell Davies, de Sinfonia Concertante van Haydn, en het fagotconcerto van Mozart (live uitgezonden op Radio Klara). Hij werd daarbij begeleid door orkesten uit België, Frankrijk en Duitsland o.l.v. Roy Goodman, Daniel Kawka, Hubert Buchberger en Ivan Meylemans.  

Pieter is leraar fagot aan de muziekacademie van Boom en is sinds 2009 hoofdvakdocent fagot aan de Conservatoria van Maastricht en Rotterdam.